Stichting ANGOB

 

Regeert Heineken ons land?

Alcoholconcerns zijn voor de landen waar zij gevestigd zijn meer dan alleen maar producenten van een vloeibare drug. Zij leveren veel inkomsten voor de betreffende regeringen via loonbelasting, omzetbelasting en accijns. Die regeringen zullen daarom terdege rekening houden met de belangen van de alcoholconcerns. Dat geeft die concerns een machtspositie.

Eén van de grote, invloedrijke en wereldwijd actieve alcoholconcerns is bierbrouwer Heineken. De omzet bedroeg in 2006 wereldwijd maar liefst 11,8 miljard (!) euro. De nettowinst bedroeg 930 miljoen euro. Aan de aandeelhouders werd uit de winst een bedrag van 294 miljoen euro als dividend uitgekeerd. Daarover is 25% dividendbelasting geheven. Dit alleen al leverde de Nederlandse overheid 73,5 miljoen euro op.

Wereldwijd verkocht Heineken bijna 112 miljoen hectoliter bier. Voor een deel geproduceerd in het land waar het verkocht werd, voor een deel geëxporteerd vanuit Nederland. Omzetbelasting en accijns daarover zijn dus bij veel verschillende regeringen terecht gekomen.
Voor een deel oefent Heineken invloed uit onder eigen naam, voor een ander deel via het Centraal Brouwerij Kantoor (CBK), de overkoepeling van de Nederlandse bierbrouwers, en voor een laatste deel via de Stiva (de overkoepeling van de Nederlandse producenten en importeurs van alcoholhoudende dranken).

Invloed via Economische Zaken
Bij het ministerie van EZ vinden grote werkgevers en grote exporteurs veelal een gewillig oor voor hun belangen. De afgelopen twintig jaar is het daardoor meerdere malen voorgekomen dat maatregelen ter matiging van het Nederlandse alcoholgebruik zoals die door VWS werden voorgesteld, in de prullenbak verdwenen nadat EZ met VWS had gepraat.

Zo had bijvoorbeeld het kabinet Kok 1 als motto : werk, werk en nog eens werk. Het maakte vooral werk van het terugdringen van de destijds hoog opgelopen werkloosheid. Maar daarmee had het de alcoholbranche een krachtig argument geleverd. Want toen in het kader van het alcoholmatigingsbeleid door VWS diverse maatregelen werden voorgesteld, behoefde de alcoholbranche EZ maar in te seinen over het banenverlies in de alcoholsector, om de maatregelen de doofpot in te laten gaan.

Omdat de alcoholproblematiek zich uitstrekt over het werkgebied van diverse ministeries, heeft de overheid het Interdepartementaal Overleg Alcohol (IOA) ingesteld. Naast Volksgezondheid en Economische Zaken zijn daarin bijv. ook vertegenwoordigd Justitie, Verkeer & Waterstaat en Landbouw. Ook via die andere ministeries oefenen Heineken, CBK en Stiva soms invloed uit (Bob-campagne van V&W, brouwgerst van Landbouw).

Invloed door relaties
Een beproefde methode om als bedrijf invloed in de samenleving te winnen, is door relaties aan te knopen met personen van aanzien. De langjarige president-directeur van het Heineken concern, Freddy Heineken, was daar bijzonder bedreven in. Hij werd huisvriend bij de koninklijke familie. Eerst vooral bevriend met Bernhard, met wie hij zijn voorliefde voor snelle auto's, jachtpartijen en buitenechtelijke relaties deelde.

Later maakte hij vooral gebruik van Beatrix. Om zakenrelaties te imponeren, kon hij soms ineens midden in een bespreking Beatrix opbellen om haar iets te vragen of ergens mee te complimenteren.
Freddy Heineken is in 2002 overleden. Maar de Stiva zet zijn beleid in dit opzicht voort door een verbinding met prinses Laurentien. De prinses is zelfstandig communicatie-adviseuse, en de Stiva heeft haar ingehuurd voor het geven van studiedagen voor de alcoholbranche over verantwoord communiceren. Het ligt voor de hand dat de communicatie geen éénrichtingverkeer is, en de prinses goed op de hoogte zal raken van de argumenten, waar of onwaar, van de branche. Overigens heeft de prinses in het verleden twee jaar voor sigarettenfabrikant Philip Morris gewerkt.

Invloed via lobbyen
Wanneer het alcoholbeleid in de Tweede Kamer ter sprake gaat komen, bestookt de alcoholbranche de kamerleden met brieven, rapporten en persoonlijke bezoeken. Het CBK heeft in de persoon van zijn voorzitter Hans Wiegel al 23 jaar een bijzonder invloedrijke lobbyist. Hij schijnt als partijgenoot van minister Hans Hoogervorst gedaan gekregen te hebben dat diens voorstellen tot accijnsverhoging op het laatste moment werden ingetrokken.
Ook de individuele bedrijven Heineken en Bacardi (Diageo) laten geen gelegenheid ongebruikt om kamerleden van hun gelijk te overtuigen. Hetzelfde geldt voor de Stiva. Veel kamerleden, vooral van CDA en VVD, herhalen bij de debatten bijna letterlijk wat de alcoholbranche hun heeft voorgekauwd.

De lobby van de alcoholbranche is ook al doorgedrongen in de Bob-campagnes voor veiliger verkeer. Die in 2001 gestarte campagnes zijn een samenwerkingsproduct van het ministerie van V&W, 3 VO, Horeca Nederland en de alcoholbranche. In 2004 verscheen in het kader van de campagne een Heineken-groene kaart met daarop de vraag : Bob je ? Kleur,lettertype en verdere uitvoering hetzelfde als de Heineken-kaarten met de vraag : Biertje ? Verkapte reclame voor Heineken dus. In 2005 maakte men het nog erger door expliciet het woord bier te gebruiken op de viltjes en posters van de campagne.

Invloed via sponsoring
Sponsoring door Heineken van verenigingen en van evenementen, vindt plaats in het groot en in het klein. Van het verschaffen van een biertapinstallatie aan studentenverenigingen (die dan afbetaald moet worden via de winst op de verkoop van Heineken-bier) tot het bekende Holland Heineken House dat sinds 1992 verrijst bij grote internationale sportevenementen (Olympische spelen, wereldkampioenschap voetbal, enz.). In dat laatste kunnen supporters elkaar treffen, geven trainers persconferenties, en vinden openbare huldigingen plaats van de winnaars. Uiteraard wordt er bier van Heineken geschonken.

Het NOC-NSF bespaart zich een heleboel kosten via deze sponsoring door Heineken. Maar het comité maakt zich wel afhankelijk van Heineken, en krijgt een beetje een geurtje van Heineken om zich heen hangen doordat het meewerkt aan de vergroting van de naamsbekendheid van Heineken.
Een ander voorbeeld is het internationale tennistournooi Heineken Trophy. Ook weer vergroting van de naamsbekendheid, en een mogelijkheid om door het verstrekken van vrijkaartjes, mensen aan Heineken te verplichten.

De laatste stunt van Heineken op het gebied van verkrijgen van naamsbekendheid vinden wij sinds januari op een postzegel. Op één van de zegels van 44 ct staat als tekst "Heineken longneck". Dat slaat uiteraard op het afgebeelde flesje. Maar al met al heeft Heineken zijn naam op een postzegel vermeld gekregen. Waarschijnlijk zonder ervoor te betalen (anders zou het betaalde reclame zijn, of omkoping). In het verleden genoten alleen leden van het vorstenhuis en overleden personen het voorrecht om op postzegels genoemd en/of afgebeeld te worden. Moeten wij uit de betreffende postzegel afleiden dat de post erkent dat Nederland geregeerd wordt door Heineken ?

Dingeman Korf