Stichting ANGOB

 

Alcohol maakt Nederland tot één van de gewelddadigste landen van Europa
REGERING STOP HET ALCOHOLGEWELD

Afgelopen januari verschenen met een week tussenruimte in twee verschillende kranten twee artikelen met een gelijke strekking. Beide constateerden dat Nederland tot de top drie in Europa behoort wat betreft geweldpleging, dat een groot deel van het geweld voortkomt uit alcoholgebruik, en dat overheid en parlement opmerkelijk weinig daartegen ondernemen.

Het eerste artikel, geschreven door Maarten Huygen, verscheen 12 januari in de NRC. Het tweede, geschreven door prof. dr. J. van Dijk, verscheen op 19 januari in het Noordhollands Dagblad. Beide constateren dat Nederland in internationale vergelijkingen hoog scoort in geweldpleging, bedreiging en vandalisme. Na Groot-Brittannië en Ierland komt Nederland op de derde plaats.

Nederland behoort met Groot-Brittannië en Ierland tot de zes landen met het hoogste biergebruik van Europa. Maar terwijl in de andere drie (Duitsland, Tsjechië en België) de consumptie redelijk over de verschillende leeftijdsklassen is verdeeld, vertonen de eerste drie een enorme consumptiepiek in de leeftijdsklasse beneden de 25 jaar. Nederlandse jongeren zijn, samen met hun Britse leeftijdgenoten de zuipschuiten van Europa.

Zinloos geweld, zoals het bekogelen van ambulance- en brandweerpersoneel of molestatie van volstrekt willekeurige voorbijgangers, wordt in het merendeel van de gevallen gepleegd door jongeren die te veel bier hebben gedronken, door die zuipschuiten dus.

Huygen schrijft daarover: "In Nederland ligt het alcoholgebruik per hoofd van de bevolking net beneden het Europees gemiddelde. Maar de potentieel gevaarlijkste groep, jonge mannen, drinkt juist veel, zelfs het meeste van Europa. En dan raken ze in het weekeinde slaags". Dat gebeurt zo massaal, dat ieder jaar bijna 5 procent van de Nederlanders te maken krijgt met bedreiging of geweldpleging. In Duitsland ligt, ondanks een hoger hoofdelijk alcoholgebruik, het aantal geweldsdelicten per 100.000 inwoners éénderde lager dan in Nederland. Ook landen als Frankrijk of Italië hebben minder geweldsdelicten per 100.000 inwoners dan Nederland.

Huygen constateert ook dat de nieuwjaarsviering elk jaar gewelddadiger wordt door straalbezopen jongelui. "Afgelopen Nieuwjaar werd een nieuw record gevestigd. Tientallen scholen in brand geschoten met vuurwerk, monumenten vernield, hulpverleners bekogeld. Elk jaar wordt het doller". Hij spreekt er zijn verbazing over uit dat vrijwel nergens vermeld wordt dat de daders bezopen waren.

De politie is vaak de stootbuffer voor volgegoten jongens. Beschonken jonge mannen zijn de lastigste klanten voor agenten. Ze zijn niet meer aanspreekbaar. Woorden hebben geen effect meer, en (dreiging met) geweld evenmin. Hans van Duijn van de Nederlandse Politiebond daarover: "Ze zijn niet gevoelig voor geweld. Je kunt erop slaan, pepperspray gebruiken. Het gaat mis omdat het niet werkt. Ze zijn onbeheersbaar".

Accijnzen omhoog
Zowel Huygen als Van Dijk sommen een aantal maatregelen op waarmee de problemen drastisch ingeperkt kunnen worden. Effectiefste maatregel is een drastische accijnsverhoging. Huygen schrijft hierover: "Uit internationaal onderzoek blijkt dat jongeren minder drinken naarmate de prijs stijgt. Maar er worden alleen repressiemaatregelen genomen. Eerst laat je de jongens zich in de binnenstad tot hun nek met goedkope drank vullen. Als ze dan hulpverleners aanvallen, komen strafmaatregelen als snelrecht, taakstrafffen, celstraf. Maar als de accijns op alcohol wordt verhoogd, is er helemaar geen snelrecht nodig".

Prof. Van Dijk haalt het voorbeeld aan van Finland. Toen Estland toetrad tot de Europese Unie en de grens tussen Estland en Finland open ging, zag Finland zich gedwongen om de accijns op alcohol te verlagen om het alcoholtoerisme tussen beide landen zoveel mogelijk tegen te gaan. Het resultaat was dat binnen de kortste keren zowel het alcoholgebruik onder jongeren als het aantal geweldplegingen omhoog schoten.

Een ander voorbeeld zien we in Groot-Brittannië. Het recente verbod op "happy hours" heeft daar geleid tot een directe daling van het aantal gevallen van lichamelijk letsel dat in het ziekenhuis behandeld moest worden. In IJsland deed zich na de liberalisering van de alcoholwetgeving een soortgelijke ontwikkeling voor als in Finland, zij het minder extreem.

Onderzoekers van de universiteit van Cardiff kwamen begin 2006 al tot de conclusie dat geweldpleging in Engeland en Wales sterk gerelateerd is aan de prijs van bier (wij berichtten daarover in dit blad juli 2006). Tot die conclusie kwamen zij na bestudering van 350.000 dossiers van slachtoffers van geweldpleging over een periode van vijf jaar, en afkomstig van de eerste-hulpafdelingen van de 58 grootste ziekenhuizen van Engeland en Wales. Van nog wat eerdere datum is een Amerikaans onderzoek dat eveneens bewijst dat er een samenhang is tussen de prijs van drank en de omvang van de geweldpleging.

Op de tweede plaats naar effectiviteit om alcoholische geweldpleging tegen te gaan, staat verhoging van de leeftijdsgrens. In diverse staten van de VS heeft die maatregel een positief effect gehad. Diverse landen van Europa (waaronder Duitsland en Denemarken!) kennen al één leeftijdsgrens bij 18 jaar.

De politiek heeft geen lef
Een effectief beleid om alcoholische geweldpleging zowel als alcoholische gezondheidsaantasting tegen te gaan, zou moeten bestaan uit een forse accijnsverhoging (Nederland behoort nu met zijn accijnzen tot de middenmoters in Europa), plus verhoging van de leeftijdsgrens, plus een verbod op prijsstunten met alcoholhoudende dranken, plus strikte handhaving van deze maatregelen. Volgens prof. Van Dijk zou met een dergelijk beleid nog binnen de regeerperiode van het huidige kabinet de problematiek van het massale alcoholische geweld opgelost kunnen worden.

Van Dijk schrijft letterlijk : "Hoe is het te verklaren dat Nederland met zijn gigantische met alcohol verbonden geweldproblemen, politiek niet in staat is een serieus matigingsbeleid te voeren? Zou het kunnen zijn dat de bierlobby in ons land even machtig en gewetenloos is als de wapenlobby in de VS? Behartigen de politieke partijen de belangen van onze gezinnen, of die van de aandeelhouders van Koning Alcohol?".

Huygen komt tot een vergelijkbare conclusie over de machht van de alcohollobby : "De Kamer durft zelfs de minimumleeftijd voor drankgebruik niet te verhogen naar achttien, ondanks de gevaren voor het jonge brein. Beter dat er elk weekeinde in de Nederlandse binnensteden wordt gevochten en vernield, en dat ambulancebroeders en politieagenten worden belaagd, dan dat er een paar banen bij Heineken, Bols, de horeca of de supermarkt op het spel staan".

Wrange conclusies. Wij vragen ons af, hoe lang kan de volksvertegenwoordiging zijn spelletje van horen, zien en zwijgen nog volhouden?

Dingeman Korf