Stichting ANGOB

 

Delegeren alcoholbeleid naar gemeenten vergroot kans op alcoholtoerisme

AANPAK STUNTPRIJZEN ALCOHOL NIET AAN GEMEENTEN OVERLATEN

De regering is bezig met plannen om de gemeenten meer bevoegdheden (en dus meer taken) op het terrein van de alcoholproblematiek te verlenen. De bedoeling is dat specifiek plaatselijke problemen met de ter plaatse meest effectieve maatregelen opgelost worden. Er dient echter tegen gewaakt te worden dat de problemen weggeschoven worden naar een buurgemeente.

In de eerste plaats gaat het toezicht op de naleving van de Drank- en Horecawet (DHW) dat nu nog door de VWA landelijk wordt uitgevoerd, voor een groot deel naar de gemeenten. Die zullen daarvoor gemeentelijke toezichthouders aanstellen. De achterliggende gedachte is dat de gemeente de sluitingstijden bepaalt en de vergunningen verleent voor horeca-ondernemingen, en dat een gemeente straatverboden voor alcohol kan instellen voor bepaalde straten, pleinen of parken. Dan ligt het voor de hand dat het toezicht ook door een gemeentelijke functionaris wordt uitgeoefend. De VWA behoudt alleen nog de niet-gemeentelijke taken (toezicht op reclame, opleiding alcoholverstrekkers, openbaar vervoer, legerplaatsen).

In de tweede plaats krijgen gemeenten de bevoegdheid om toegangsleeftijden te koppelen aan sluitingsuren. Daarmee kan bijvoorbeeld een nachtcafé uitsluitend toegankelijk verklaard worden voor personen van 18 jaar en ouder, en anderzijds een disco die om middernacht sluit voor alle leeftijden toegankelijk blijven.

In de derde plaats krijgen gemeenten de bevoegdheid om prijsacties te reguleren. Door prijsacties wordt de consumptie gestimuleerd, wat kan leiden tot openbare dronkenschap en tot overlast van jongeren. Tot nu toe kan een gemeente bijvoorbeeld "happy hours" slechts tegengaan door een convenant met de plaatselijke horeca. Dat is een vrijwillige overeenkomst. Door de gemeente wettelijk de mogelijkheid te geven om in een verordening "happy hours" te verbieden, is de gemeente niet langer afhankelijk van de welwillendheid van de horeca.

Het is deze derde bevoegdheid van de gemeente, waar de meeste haken en ogen aan zitten. Daarover is discussie ontstaan. April dit jaar deelde minister Rouvoet op het Nederlands Congres Volksgezondheid mee dat gemeenten binnen enkele maanden de bevoegdheid zouden krijgen om een eind te maken aan happy hours en stuntprijzen voor drank in café's. Wij berichtten daarover in het meinummer van dit blad.

Inmiddels zijn wij enkele maanden verder, en is er alleen nog maar een voorstel. Dat moet nog door de Raad van State van advies voorzien en daarna door de Tweede Kamer behandeld worden. Was het Rouvoet die te optimistisch was, of de verslaggever van genoemd congres ? Overigens vroeg enkele jaren geleden een meerderheid van de Tweede Kamer al om een verbod op happy hours.

Volgens krantenberichten zou Rouvoet alleen over prijsacties in café's (zoals happy hours) hebben gesproken. Wij schreven destijds reeds dat dit ongelijkheid schiep tussen de horeca enerzijds, en de supermarkten anderzijds. Laatstgenoemden zouden niet onder het verbod vallen, en de horeca dus oneerlijke concurrentie aandoen.

Het huidige voorstel spreekt over het aanbieden van alcoholhoudende drank tegen prijzen die meer dan een bepaald percentage onder de gebruikelijke prijs liggen. Daarbij wordt zowel het aanbieden voor gebruik ter plaatse ("happy hours") als het aanbieden voor gebruik elders (verkoop in supermarkten) uitdrukkelijk genoemd.

Het grootste probleem zit in het feit dat de gemeenten wel een bevoegdheid krijgen, maar niet verplicht zijn daarvan gebruik te maken. Daardoor kunnen er grote verschillen ontstaan tussen aan elkaar grenzende gemeenten.

Prijsverlagingen hebben vooral effect op personen die weinig te besteden hebben. Happy hours zijn dan ook vooral aantrekkelijk voor scholieren, studenten en andere jongeren. Een rapport van de universiteit Twente uit 2007, geeft aan dat een meerderheid van de jongeren aangeeft als gevolg van prijsverlagingen méér te gaan drinken.

Wanneer nu de ene gemeente happy hours verbiedt, en de aangrenzende gemeente dat niet doet, is er grote kans dat er "alcoholtoerisme" ontstaat. Jongeren trekken dan naar de gemeente waar zij goedkoop kunnen drinken. Dat betekent per definitie een toename van de onveiligheid in het verkeer.

Een verschillend beleid van buurgemeenten met betrekking tot prijsacties van supermarkten, heeft ook grote bezwaren. Het valt ons inziens niet te verdedigen als bijvoorbeeld Albert Hein in Utrecht geen drie kratten pils voor de prijs van twee zou mogen aanbieden, en in Nieuwegein wèl. Stuntprijzen in supermarkten zullen vooral het thuisgebruik, maar ook het gebruik in de zogenaamde keten en hokken stimuleren. De "inkopers" voor die keten zoeken vaak systematisch de goedkoopste aanbiedingen voor drank bij elkaar.

Alcohol is een drug, en een product dat bij een hoog consumptieniveau een heel scala aan ongewenste effecten veroorzaakt. Stimuleren van extra consumptie is dus ongewenst. Wij zijn dan ook van mening dat alcohol nooit onderwerp van promotie door prijsverlagingen mag zijn. Happy hours van individuele café's kunnen misschien door plaatselijke verordeningen tegengegaan worden, prijsacties van supermarktketens niet. Wij zijn daarom voorstander van een landelijk geldend wettelijk totaalverbod op het prijsstunten met alcohol.

Jongeren drinken ruwweg éénvijfde van hun alcoholgebruik in de horeca. Viervijfde betrekken zij van supermarkten (al dan niet via keten en hokken) en sportkantines. Een verbod op happy hours heeft dus veel minder effect dan een verbod op prijsstunten door de supermarkten. De regering zal de moed moeten opbrengen om de supermarktketens aan te pakken. De gemeente heeft daar geen mogelijheden voor.

De prijs van drank verhogen, zou volgens wetenschappelijk onderzoek de alcoholconsumptie door jongeren effectief beperken. Daarnaast zou de leeftijdsgrens voor het kopen van drank naar 18 jaar moeten, zou de verkrijgbaarheid naar plaats en tijd beperkt moeten worden en zou de reclame versoberd moeten worden. Als op die vier fronten actie wordt ondernomen, zal het excessief drinken door kinderen en jonge jongeren snel verminderen.

Dingeman Korf