Stichting ANGOB

 

Ambtenaren VWS verwijderden passages uit notulen drankoverleg
VWS LIET TRIMBOS SCHRAPPEN IN ONDERZOEKSRAPPORT

In 2014 is een onderzoeksrapport van het Trimbos Instituut naar de Tweede Kamer gestuurd, waarin zonder dat de Kamer het wist, wijzigingen waren aangebracht op verzoek van het ministerie van VWS. De onafhankelijkheid van het Trimbos Instituut komt daarmee in een bedenkelijk licht te staan. Het onderzoek betrof een vergelijking van leeftijdsverificatiesystemen, meer specifiek voor de verkoop van tabak.

De aanleiding tot het rapport ligt in 2013. Supermarktexploitant Pollemans, franchisenemer van Albert Heijn, wilde in zijn zaak de leeftijdscontrole voor alcohol zo effectief mogelijk maken. Dat was met behulp van het elektronische systeem Ageviewers. Het hoofdkantoor van Albert Heijn verbood echter begin 2014 Pollemans om van dat (nagenoeg) waterdichte systeem gebruik te maken. Ons inziens vooral omdat men omzetverlies vreesde bij een al te effectief systeem.

Pollemans tekende tegen het verbod beroep aan bij de rechter. Op 11 september 2014 deed die uitspraak : als franchisegever is Albert Heijn bevoegd om eenheid van presentatie voor al zijn winkels na te streven, en daardoor bevoegd om te beslissen over het systeem van leeftijdscontrole.

In de tussentijd was gebleken dat ook bij de supermarktketens van Jumbo en Spar, de hoofdkantoren een verbod op het gebruik van Ageviewers door hun filialen hadden uitgevaardigd. Dat leek verdacht veel op een (verboden) afspraak tussen de supermarkten om Ageviewers te boycotten. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) startte daarom een onderzoek. Dat leidde tot de conclusie dat er inderdaad sprake was van concurrentievervalsing door kartelvorming, en dat het CBL (de overkoepeling van de supermarkten) daar een belangrijke rol bij speelde.

De producent van Ageviewers, de Hollandse Exploitatie Maatschappij (HEM) te Breda startte een gerechtelijke procedure tegen Jumbo en CBL. Op 9 maart 2016 deed de rechtbank te Den Haag uitspraak : de gedaagden hadden het kartelverbod overtreden en waren daarmee schadeplichtig aan de HEM. Beide tekenden hoger beroep aan bij het gerechtshof.

Valsheid in geschrifte?
Intussen speelde op een ander terrein, namelijk op dat van de wetgeving ook een kwestie rond Ageviewers. In 2008 had er overleg over het alcoholbeleid plaatsgevonden tussen de alcoholbranche en hoge ambtenaren van het ministerie van VWS. Bij dat overleg was ook het systeem Ageviewers ter sprake gekomen. Bij de rechtszaken over het verbod op Ageviewers, was het van belang om te weten wat er destijds over dat systeem was gezegd en/of besloten. Echter, het verslag van het overleg tussen VWS en de alcoholbranche vermeldde daar niets over, bladzijde twee van het verslag bleek te ontbreken.

De zaak tussen HEM en CBL/Jumbo speelt intussen voor de Hoge Raad. Omdat die het hoogste orgaan is waarop partijen een beroep kunnen doen, heeft D. Benschop van de HEM een beroep gedaan op de wet openbaarheid van bestuur. Nu zijn er stukken boven tafel gekomen waaruit blijkt dat ambtenaren passages gewist hebben uit het verslag.

De waarde van het rapport over leeftijdsverificatiesystemen, dat het Trimbos Instituut in 2014 aan de Tweede Kamer deed toekomen, is hiermee sterk in waarde gedaald. In dat rapport zijn, zonder dat dit gemeld werd, wijzigingen aangebracht op verzoek van het ministerie van VWS.

De wijzigingen die het Trimbos op verzoek van het ministerie had doorgevoerd, gingen over de hoofdconclusie. In het concept dat naar het ministerie was gezonden, stond dat één specifiek systeem om de leeftijd te controleren zeer betrouwbaar was (96%). In het eindrapport was die conclusie ineens veranderd : er was meer onderzoek nodig omdat er nog niets zinnigs te zeggen was over de effectiviteit van de verschillende systemen.

Kamerlid Joël Voordewind, die zich al jaren inzet voor het verbeteren van de leeftijdscontroles, vindt de gang van zaken zorgelijk. Er is door ambtenaren van het ministerie richting gegeven om conclusies aan te passen. Het Trimbos zet zijn reputatie op het spel door hieraan gehoor te geven.

Wij vragen ons af : is hier sprake van corruptie, omkoping of vriendjespolitiek ? Of werkt er een mol van de alcoholbranche bij het ministerie van volksgezondheid ?

Dingeman Korf