Stichting ANGOB

 

Opruimen “plaques” door alcohol belemmerd
ALCOHOL VERSNELT ONTWIKKELING ZIEKTE VAN ALZHEIMER

De toename van het aantal gevallen van de ziekte van Alzheimer, heeft de laatste jaren geleid tot een groot aantal publicaties. Sommige daarvan spreken elkaar regelrecht tegen. De twee meest recente grote onderzoeken komen echter vanuit een geheel verschillende invalshoek tot een zelfde conclusie : alcohol bevordert de ziekte van Alzheimer.

Vorig jaar verscheen nog een publicatie waarin beweerd werd dat alcohol een positief effect zou hebben bij de ziekte van Alzheimer. Alcohol zou als het ware de hersenen schoon spoelen, waardoor de ontwikkeling van Alzheimer tegengegaan zou worden. De conclusies uit dit onderzoek waren echter nogal kort door de bocht. En alternatieven waren niet serieus bekeken.

De conclusie dat alcohol een positief effect zou hebben bij Alzheimer, werd dan ook prompt weersproken door een publicatie in het Britse medische tijdschrift The Lancet van februari 2018. Wij berichtten daarover in het vorige nummer van dit blad. Een korte samenvatting : Een groep Franse onderzoekers onder leiding van prof. dr. M. Schwarzinger, heeft het verloop .van de gezondheid en sterfte onderzocht van 31,6 miljoen ex-ziekenhuispatiënten over de periode 2008 tot 2013. Zij concluderen dat patiënten met alcoholproblemen in de voorgeschiedenis, een driemaal verhoogd risico op dementie lopen.

Ten tijde van hun onderzoek leed ruim 1,1 miljoen van de ex-patiënten aan dementie of was aan dementie overleden. Verontrustend was vooral het feit dat er 57.000 gevallen bij waren van vroege dementie (early onset dementia), dementie vòòr het 65-ste levensjaar. Van hen bleek 38% te lijden aan alcohol-gerelateerde dementie. Daarnaast had nog eens 18% alcoholproblemen in de voorgeschiedenis. Van de patiënten met vroege dementie had dus 56% alcoholproblemen of alcoholproblemen gehad. Een vele malen hoger percentage dan het bevolkingsgemiddelde. Alcohol verhoogt blijkbaar de kans op dementie.

Een groep onderzoekers van de University of Illinois (Chicago), onder leiding van dr. Douglas Feinstein, benaderde het probleem vanuit een geheel andere invalshoek, namelijk van de biochemische zijde. Eerder onderzoek op dit terrein had reeds laten zien dat alcoholgebruik invloed heeft op het immuunsysteem en op ontstekingen (o.a. in de hersenen).

Eén van de kenmerken van dementie is het optreden van zogenaamde “plaques” in de hersenen. Deze veroorzaken de schade aan de zenuwen en het geheugenverlies die zo kenmerkend zijn voor de ziekte van Alzheimer. Deze plaques bestaan uit het eiwit beta-amyloïd. Bij gezonde mensen wordt dat eiwit onschadelijk gemaakt door een proces genaamd fagocytose. Hierbij zijn microglia-cellen betrokken.

Dr. Feinstein en medewerkers onderzochten de fagocytose in rattenhersenen en constateerden dat alcohol het opruimen van beta-amyloïd belemmerde. De microgliacellen vertoonden een functieverlies van circa 15 procent bij aanwezigheid van alcohol. Daardoor konden de plaques zich uitbreiden. Vertaald naar de mens zou dit voortgang van het dementeren betekenen.

Prof.dr. R. Howard, hoogleraar bejaardenpsychiatrie aan het University College in Londen, heeft nog een kritische opmerking over het feit dat het zolang geduurd heeft voordat alcohol werd aangewezen als zo’n invloedrijke factor bij de ontwikkeling van dementie : “Wij weten al lang dat alcohol neurotoxisch is, dat thiaminegebrek bij alcoholisten het geheugen aantast, dat cirrhose de hersenen beschadigt. Verbazend dat wij alcohol zo lang over het hoofd hebben gezien als een belangrijke risicofactor voor dementie”.

Nu zowel statistisch bevolkingsonderzoek als biochemisch onderzoek tot dezelfde conclusie leiden, kunnen wij stellen dat alcoholgebruik daadwerkelijk bijdraagt aan dementie. Bestrijding van dementie zal dus mede tegengaan van alcoholgebruik moeten omvatten.

Dingeman Korf